İpoteka — daşınmaz əmlakın (ev, mənzil, torpaq sahəsi və s.) girov qoyulması ilə təmin edilən borc öhdəliyidir. İqtisadi mənada ipoteka krediti, vətəndaşlara və ya hüquqi şəxslərə əmlak alışı, tikintisi və ya təmiri üçün uzunmüddətli maliyyə vəsaitinin verilməsi prosesidir. Bu zaman borcalan krediti geri qaytarmaq öhdəliyini üzərinə götürür, əmlak isə borc tam ödənilənədək girov predmeti kimi kredit təşkilatının təminatı altında qalır.
İpoteka kreditləri müxtəlif meyarlar üzrə təsnif edilir:
Kommersiya ipotekası: Bankların öz daxili şərtləri, bazar faiz dərəcələri və müştəri reytinqi əsasında verdiyi kreditlər.
Dövlət dəstəkli ipoteka: Müxtəlif sosial qruplara, gənc ailələrə, hərbçilərə və ya xüsusi kateqoriyadan olan şəxslərə güzəştli şərtlərlə (aşağı faiz dərəcəsi, uzun müddət, kiçik ilkin ödəniş) verilən kreditlər.
Sosial ipoteka: Dövlətin sosial siyasətinə uyğun olaraq, vətəndaşların mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün yönəldilən güzəştli proqramlar.
İpoteka prosesi bir neçə vacib komponentdən ibarətdir:
İlkin ödəniş: Əmlakın dəyərinin borcalan tərəfindən ödənilən hissəsi.
Faiz dərəcəsi: Kreditin istifadəsi müqabilində banka ödənilən əlavə vəsait (illik faiz).
Müddət: Kreditin geri qaytarılma dövrü (adətən 10 ildən 25 ilə qədər).
Sığorta: Kredit müddətində əmlakın və borcalanın həyatının sığortalanması.
Qiymətləndirmə: Girov qoyulan daşınmaz əmlakın bazar dəyərinin müstəqil ekspertlər tərəfindən müəyyən edilməsi.
Azərbaycan Respublikasında ipoteka kreditləşməsi Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu vasitəsilə tənzimlənir. Fondun əsas məqsədi vətəndaşların yaşayış sahələri ilə təmin olunması üçün uzunmüddətli və əlçatan ipoteka kreditləri ilə dəstəkləməkdir. Elektron Hökumət portalı və "Elektron İpoteka və Kredit Zəmanət Sistemi" (EİKZS) vasitəsilə vətəndaşlar ipoteka kreditlərinə müraciət edə, müraciətlərinin statusunu izləyə və sənədləşmə prosesini sürətləndirə bilərlər.
Bu mövzulu bölmədə güzəştli və kommersiya ipoteka kreditlərinin şərtləri, tələb olunan sənədlər siyahısı, ipoteka faizlərindəki dəyişikliklər, mənzil bazarı ilə bağlı analitik məlumatlar, qanunvericilikdəki yeniliklər və dövlət dəstəkli ipoteka proqramlarına dair ən son, etibarlı və əhatəli materiallar toplanmışdır.
Bakı 16° C
