EBRD 2025-ci il üçün Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafı ilə bağlı əsas prioritetləri müəyyən edib

Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (EBRD) 2025-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının davamlı inkişafı üçün dövlət şirkətlərinin idarəetmə səmərəliliyinin artırılmasını və iqtisadiyyatın liberallaşdırılmasını əsas istiqamətlər kimi müəyyən edib.

Bu barədə “Report” bankın hesabatına istinadən bildirib.

EBRD dövlət müəssisələrində idarəetmənin səmərəliliyinin artırılması üçün İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) korporativ idarəetmə prinsiplərinin tətbiqinin vacibliyini vurğulayır. Bu tədbirlər iqtisadiyyatın daha da liberallaşdırılması və rəqabətin gücləndirilməsi ilə müşayiət olunmalıdır. Bankın ekspertləri özəl sektor üçün bərabər şəraitin yaradılmasının və iqtisadiyyatın bir sıra sektorlarında dövlətin iştirakının azaldılmasının vacibliyini qeyd edirlər ki, bu da iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini sürətləndirməyə kömək edəcək.

Hesabatda bərpa olunan enerji mənbələrinə xüsusi diqqət yetirilir. Bu sektora böyük məbləğdə investisiyaların cəlb edilməsi üçün Azərbaycan enerji şəbəkəsinin gücünü artırmalı və tənzimləyici çərçivənin şəffaflığını təmin etməlidir.

EBRD vurğulayır ki, 2024-cü ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı davamlı artım nümayiş etdirib. Bu ilin birinci yarısında ÜDM real ifadədə 4,3 % artıb, qeyri-neft sektoru isə 6,8 % səviyyəsində artım nümayiş etdirib. Qiymətlərin yüksək volatilliyinə baxmayaraq, neft-qaz sənayesi də müsbət trayektoriyaya (artım 0,6 %) çatıb.

İnflyasiya bu ilin aprelində sıfır səviyyəsinə düşərək, sentyabrda isə 3,5 %-ə qədər artaraq Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) hədəf göstəriciləri çərçivəsində qalıb. Bankın iqtisadçılarının qeyd etdiyi kimi, bu dinamika Mərkəzi Banka əsas faiz dərəcəsini 2023-cü ilin oktyabrına olan 9 %-dən 2024-cü ilin mayındakı 7,25 %-ə qədər tədricən azaltmağa imkan verib.

"Enerji ixracı və dövlət investisiyaları qısamüddətli iqtisadi artımın əsas amilləri olaraq qalacaq. Neft və qaz qiymətlərinin volatilliyi ilə bağlı risklərə baxmayaraq, Azərbaycanın enerji resurslarına artan tələbin ixrac gəlirlərini dəstəkləyəcəyi gözlənilir. Əhəmiyyətli valyuta ehtiyatları və suveren fondun həcmi hökumətə dövlət investisiyaları və xərclərinin cari səviyyəsini qorumağa imkan verməklə etibarlı likvidlik buferi yaradır", - hesabatda qeyd olunub.

Proqnozlara görə, real ÜDM 2024-cü ildə 3,8 % artacaq, lakin 2025-ci ildə artım tempi 2,7 %-ə qədər yavaşlayacaq. Bu proqnoz enerji qiymətlərinin dəyişməsinə və regionda geosiyasi qeyri-sabitliyə qarşı həssas olaraq qalır.

EBRD Azərbaycanın rəqəmsallaşma və ekologiyalaşdırma sahəsindəki nailiyyətlərinə toxunaraq vurğulayıb ki, 2024-cü ildə ölkədə ilk milli kibertəhlükəsizlik strategiyasının qəbul edilməsi də daxil olmaqla rəqəmsallaşma proqramının həyata keçirilməsi davam etdirilib. İnfrastruktura böyük həcmdə investisiya qoyuluşu şəbəkənin sürətini və dayanıqlığını artırıb.

Bundan əlavə, "yaşıl iqtisadiyyat"a keçid çərçivəsində hökumət Qaradağda 100 MVt gücündə günəş elektrik stansiyasının tikintisi üzrə ilk hərrac keçirib, eləcə də enerji səmərəliliyi normativlərini, yeni binaların ekodizaynı və standartlarına dair tələbləri müəyyən edib.

"Noyabr ayında COP29 iqlim konfransına ev sahibliyi etmiş Azərbaycan 2030-cu ilə qədər elektrik enerjisinin qoyuluş gücündə bərpaolunan enerjinin payını ən azı 30 %-ə çatdırmağı planlaşdırdığını açıqlayıb. Bu hədəfə çatmaq üçün hökumət bərpa olunan enerji sahəsində ölkənin potensialını üzə çıxarmaqla "yaşıl enerji" sahəsində sənaye miqyaslı layihələrə fəal şəkildə özəl investisiyalar cəlb etmək niyyətindədir. Azərbaycan həmçinin Milli Səviyyədə Müəyyən Edilmiş Töhfəsini yeniləyib və beynəlxalq dəstək almaq şərtilə 2050-ci ilə qədər istixana qazı emissiyalarını 40 % azaltmaq öhdəliyi götürüb. Bu tədbirlər 2015-ci ilə aid öhdəlikləri üstələyib ki, bu da milli prioritetlər və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi ilə əlaqədardır", - bank hesab edir.

EBRD vurğulayır ki, iqtisadi şaxələndirmə, özəl sektorun inkişafı və bərpa olunan enerji sahəsində irəliləyiş yaxın illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatının davamlı artımına töhfə verəcək.